Vaccinatie van volwassenen in Nederland blijft achter

Voor kinderen is vaccinatie in Nederland goed geregeld. Voor volwassenen is dat anders. Vaccinaties voor ouderen en mensen met een medische kwetsbaarheid zijn vaak versnipperd georganiseerd of nog niet volledig ingevoerd. Daarnaast spelen twijfel, desinformatie en uitstel een rol. Ook trage besluitvorming en ingewikkelde uitvoering maken het moeilijk om vaccinaties snel en duidelijk aan te bieden.

Preventie onbenut

Volgens de initiatiefnemers zorgen deze factoren er samen voor dat bewezen effectieve preventie niet altijd wordt gebruikt. Nieuwe of verbeterde vaccins bereiken volwassenen daardoor niet vanzelfsprekend, terwijl ze wel gezondheidswinst kunnen opleveren.

Ted van Essen, voorzitter van de Nederlandse Immunisatie Stichting, ziet vooral een kloof tussen wat we weten en wat er gebeurt: 'Vaccinatie is een bewezen effectieve manier om ziekte, complicaties en zorgdruk te voorkomen. De kennis is er. De praktijkervaring is er. De uitdaging zit in het sneller en beter verbinden van beleid, uitvoering en het gesprek met patiënten.'

Belangrijke rol voor zorgverleners

In de dagelijkse praktijk merken zorgverleners dat patiënten steeds vaker worden geconfronteerd met onjuiste of tegenstrijdige informatie. Dat leidt tot twijfel, ook bij mensen die vaccinatie eigenlijk belangrijk vinden. Zorgverleners spelen daarom een sleutelrol. Zij zijn vaak het eerste aanspreekpunt en kunnen vragen en zorgen bespreken.

'Verpleegkundigen en verzorgenden zien dagelijks hoe desinformatie en twijfel leiden tot uitstel van vaccinaties', zegt Jaap Kappert, bestuurslid van Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN). 'Naast tijd en ruimte voor goede uitleg op de werkvloer is ook betere afstemming nodig: volwassenen en ouderen krijgen nu vaak verschillende oproepen van verschillende zorgverleners, wat verwarring veroorzaakt. Met PRIK EENS DOOR! vragen we aandacht voor de rol van zorgverleners én voor het belang van centrale, eenduidige informatie, zodat patiënten weloverwogen keuzes kunnen maken.'

Trage besluitvorming

Ook op beleidsniveau loopt het niet altijd soepel. Wetenschappelijke adviezen zijn soms al beschikbaar, maar het kan jaren duren voordat ze worden ingevoerd. Onduidelijkheid over wie verantwoordelijk is, hoe de financiering geregeld is en wie de uitvoering oppakt, zorgt voor extra vertraging.

De campagne benoemt deze knelpunten openlijk, zonder partijen aan te wijzen als schuldige. Het doel is om samen te kijken waar versnelling mogelijk is, met de kennis die er al ligt. De initiatiefnemers benadrukken dat verbetering alleen lukt als partijen samen optrekken. PRIK EENS DOOR! richt zich daarom niet op één specifieke vaccinatie, maar op het functioneren van het vaccinatiestelsel voor volwassenen als geheel.

Gevolgen voor kwetsbare groepen

Gemiste of uitgestelde vaccinatie kan grote gevolgen hebben, vooral voor ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid. Infecties zoals griep en pneumokokken kunnen leiden tot ernstige complicaties.

'Vooral ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid lopen risico op het ontwikkelen van sepsis, een levensbedreigende complicatie van infecties', aldus Bert Kuipers, voorzitter van patiëntenorganisatie Sepsis Nederland. 'Juist infecties zoals griep en pneumokokken liggen vaak aan de basis. Vaccinatie kan die infecties voorkomen en daarmee ook het risico op sepsis aanzienlijk verkleinen. Met PRIK EENS DOOR! roepen we op om preventieve kansen niet langer te laten liggen.'

Start van een breder gesprek

De campagne start tijdens de Europese Immunisatie Week en is bedoeld als begin van een breder gesprek over vaccinatie van volwassenen. Onderdeel daarvan is een rondetafelbijeenkomst in Nieuwspoort. Daar gaan zorgverleners, patiëntenorganisaties, kennisinstellingen en beleidsmakers met elkaar in gesprek over knelpunten en mogelijke oplossingen.

De Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen (VIG) onderschrijft het belang van deze gezamenlijke aanpak. Vanuit onze rol als verbindende kennispartner merken we ook dat wetenschappelijke inzichten, beleid en uitvoering elkaar vaak nog onvoldoende versterken. Een toekomstbestendig vaccinatiestelsel voor volwassenen vraagt om duidelijke regie, voorspelbare besluitvorming en goede samenwerking tussen alle betrokken partijen. Door perspectieven te verbinden en knelpunten samen op te lossen, kan vaccinatie blijven bijdragen aan het voorkomen van ziekte en het ontlasten van de zorg.

Initiatiefnemers

Achter de campagne zit een brede coalitie van organisaties die meer dan 3,5 miljoen zorgprofessionals en patiënten vertegenwoordigen. Zij brengen kennis uit de praktijk, wetenschap en beleid samen. Samen willen zij inzichtelijk krijgen wat er nodig is om vaccinatie voor volwassenen beter te laten werken.

Apothekersorganisatie KNMP; Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland; Beroepsvereniging van en voor Physician Assistants; Nederlandse Vereniging van Praktijkondersteuners en Praktijkverpleegkundigen; Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten; Nederlandse Vereniging voor Infectieziektebestrijding; Nederlandse Immunisatie Stichting; SOA Aids Nederland; Aidsfonds; Stichting voor Afweerstoornissen; Stichting pijn na gordelroos; ANBO-PCOB; Senioren Netwerk Nederland; Senioren Brabant-Zeeland; Sepsis Nederland; Vereniging van Jonge Apothekers; Nationaal Netwerk Inclusieve Zorg; en ActiZ.

Meer weten?

• Meer informatie over de campagne vind je hier: Prikeensdoor.nu
• Nieuwsbericht Nederlandse Immunisatie Stichting: Volwassenenvaccinatie blijft achter op kindervaccinatie - coalitie roept op: PRIK EENS DOOR!