Onderzoek bevestigt: informatie Stichting 1940-1945 kwam terecht bij de Binnenlandse Veiligheidsdienst

Onderzoek bevestigt: informatie Stichting 1940-1945 kwam terecht bij de Binnenlandse Veiligheidsdienst

Stichting 1940-1945 deelde tussen 1950 en 1980 inderdaad informatie over voormalige leden van het verzet met de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), zoals in 2024 in het nieuws kwam. Dat concludeert historicus Jaap Cohen na het onderzoek dat hij op verzoek van de stichting heeft gedaan. Cohen deed het onderzoek onder leiding van Ido de Haan en werd begeleid door een commissie met Eleni Braat, James Kennedy en Ismee Tames.

Krantenberichten en kamervragen in 2024

In het voorjaar van 2024 verschenen in de pers berichten dat de Stichting 1940-1945 informatie over voormalige leden van het verzet had gedeeld met de BVD. Dit leidde tot commotie bij de stichting, discussie in kranten, en een motie in de Tweede Kamer, waarin om opheldering over het handelen van de BVD werd gevraagd.

Verkennend onderzoek op verzoek van Stichting 1940-1945

Om nader inzicht te krijgen in een uitwisseling van informatie, verzocht de Stichting 1940-1945 het Onderzoeksinstituut voor Geschiedenis en Kunstgeschiedenis een verkennend onderzoek uit te voeren. Historicus Cohen deed een literatuurstudie en nam een steekproef uit tienduizenden dossiers, zowel van de stichting als van de BVD.

Cohen kwam tot de conclusie dat met name in de jaren '50 en '60, maar zelfs tot 1980, informatie uit dossiers van de stichting in handen van de BVD is gekomen. Met name in het geval van communistische verzetsmensen kwam dit veel voor. Vaak betrof het grote delen van het, en in een enkel geval zelfs het gehele, stichtingsdossier.

Informatie werd heimelijk gedeeld

Cohen laat zien dat de uitwisseling in de context van de Koude Oorlog niet alleen als aanvaardbaar, maar door sommigen zelfs als wenselijk werd gezien. Andere redenen voor de bereidheid informatie te verstrekken waren personele banden tussen de stichting en de BVD, en de sterk vergelijkbare wijze waarop beide instellingen zeer grondig antecedentenonderzoek verrichtten.

Welke impact het delen van informatie met de BVD op het leven van de betrokken verzetslieden of hun nabestaanden heeft gehad, kon in dit beperkte onderzoek niet worden vastgesteld. Maar het staat vast dat er heimelijk informatie met de BVD werd gedeeld, die de Stichting 1940-1945 in goed vertrouwen van haar cliënten had ontvangen.

Het rapport 'Op aanvraag gedeeld'