Prezes UODO prosi Prezydenta RP o poparcie rozwiązań chroniących użytkowników Internetu

Prezes UODO Mirosław Wróblewski zwrócił się do Prezydenta RP o poparcie rozwiązań służących skuteczniejszej ochronie użytkowników Internetu, w szczególności dzieci i młodzieży, przed nielegalnym wykorzystywaniem ich wizerunku i innych danych osobowych. W piśmie Prezes UODO wskazał na rozwiązania wypracowane w procesie legislacyjnym służącym zapewnieniu stosowania w prawie polskim aktu o usługach cyfrowych (DSA), które umożliwia skuteczniejsze i szybsze reagowanie na nielegalne treści w internecie.

Rozwój nowych technologii, w szczególności narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję, stwarza nowe możliwości przetwarzania i modyfikowania danych osobowych. tym samym prowadzi do nowych zagrożeń. Takim zagrożeniem niewątpliwie jest tworzenie i rozpowszechnianie materiałów typu deepfake, w tym fałszywych zdjęć i nagrań przedstawiających osoby w sytuacjach intymnych. Takie działania stanowią naruszenie ochrony danych osobowych, a także prawa do prywatności oraz czci i dobrego imienia.

Cyberprzemoc szczególnie dotkliwie dotyka dzieci i młodzież. Wizerunki małoletnich są bezprawnie wykorzystywane do tworzenia fałszywych zdjęć i nagrań, również o charakterze seksualnym. Przykładem takiej sytuacji jest sprawa uczniów szkoły podstawowej, którzy wygenerowali fałszywe zdjęcie przedstawiające nagą koleżankę, a następnie zachęcali inne osoby do rozpowszechniania materiału. Prezes UODO Mirosław Wróblewski zawiadomił wówczas organy ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa (więcej: https://uodo.gov.pl/pl/138/4182). Przypadek ten pokazuje, że łatwo dostępne technologie mogą zostać wykorzystane do głębokiej ingerencji w prywatność i godność człowieka, co szczególnie dotknąć może dziecko czy młodą osobę.

Potrzebne odpowiednie są mechanizmy

Ochrona przed zagrożeniami cyfrowymi nie może ograniczać się jedynie do penalizowania nielegalnych zachowań. Konieczne są równoległe działania prewencyjne, edukacyjne, także na poziomie prawnym i technologicznym.

Potrzebne są mechanizmy weryfikujące autentyczność, pozwalające wykrywać treści zmanipulowane, obejmujące także te, które są kwalifikowane jako dane osobowe. Niezbędne jest również budowanie kompetencji cyfrowych oraz świadomości zagrożeń, zwłaszcza wśród najmłodszych użytkowników Internetu.

W wyniku postulatów Prezesa UODO Ministerstwo Edukacji Narodowej w programie kształcenia dla klas 4 - 6 szkół podstawowych zagadnienia dotyczące cyberprzemocy, hejtu, deepfake'ów, kradzieży tożsamości, phishingu, child groomingu, szantażu oraz korzyści i zagrożeń związanych ze sztuczną inteligencją i wirtualną rzeczywistością. Więcej na te temat: https://uodo.gov.pl/pl/138/4464

Zdaniem Prezesa UODO - jednym z kluczowych elementów ochrony użytkowników sieci powinno być wdrożenie rozwiązań wynikających z aktu o usługach cyfrowych i stworzenie skutecznej procedury reagowania na nielegalne treści.

Blokowanie treści

W toku prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw Prezes UODO postulował wprowadzenie szczególnego trybu postępowania wobec najpoważniejszych zagrożeń dla dzieci i młodzieży.

Organ nadzorczy wskazywał przede wszystkim na potrzebę umożliwienia niezwłocznego blokowania treści związanych z seksualnym wykorzystywaniem małoletnich. Rozwiązanie to poparł resort edukacji, kierując swoje stanowisko w tej sprawie do Sekretarza Stałego Komitetu Rady Ministrów. W wyniku powyższych działań projekt został rozbudowany przez projektodawcę o kierunkowo słuszne rozwiązanie, zgodnie z którym rygor natychmiastowej wykonalności decyzji będzie mógł zostać nadany jeżeli decyzja ta będzie dotyczyła nielegalnych treści, których rozpowszechnianie może wyczerpywać znamiona czynu zabronionego, o którym mowa w art. 200 § 3 i 5, art. 200a lub art. 200b ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeksu karnego . Prezes UODO zwrócił jednak uwagę, że wskazany katalog przestępstw pozwalających na nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie obejmował wszystkich czynów związanych z przetwarzaniem treści pornograficznych z udziałem małoletnich lub ich wizerunku określonych w art. 202 § 3-4c Kodeksu karnego.

Prezes UODO konsekwentnie postulował usunięcie tej luki. 3 września 2026 r. odpowiednia poprawka została przyjęta przez Komisję Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii głosami wszystkich posłów uczestniczących w posiedzeniu. Więcej na ten temat: https://uodo.gov.pl/pl/138/4561

Apel Prezesa UODO

W ocenie Prezesa UODO rozwiązania, wypracowane w procesie legislacyjnym, związanym z wdrażaniem aktu o usługach cyfrowych, mogą istotnie wzmocnić ochronę prywatności i danych osobowych w Internecie oraz ograniczyć możliwość wykorzystywania nowych technologii do bezprawnej ingerencji w najbardziej osobiste dobra człowieka. W związku z powyższym Prezes UODO zwrócił się do Prezydenta RP z prośbą o akceptację rozwiązań ustawowych - chroniących użytkowników sieci, w tym dzieci i młodzież przed zagrożeniami cyfrowymi - wypracowanych w trakcie procesu legislacyjnego służącego wdrożeniu aktu o usługach cyfrowych jako skonsultowanych z organem ochrony danych osobowych i pozytywnie przez ten organ zaopiniowanych pod kątem ochrony danych osobowych i praw podstawowych dzieci. W swoim stanowisku Prezes UODO podkreślił, że wprowadzenie do polskiego porządku prawnego ustaw wdrażających DSA jest kluczowe dla zapewnienia skutecznej ochrony danych osobowych przetwarzanych w Internecie a wsparcie Prezydenta RP jest również nieocenione w innych obszarach działań podejmowanych dla zwalczania zagrożeń cyfrowych związanych z niepożądanym przetwarzaniem danych osobowych.

Prezes UODO zadeklarował eksperckie wsparcie w dalszych działaniach dotyczących przeciwdziałania zagrożeniom cyfrowym i ochrony praw użytkowników Internetu.