Tækifæri til einföldunar í stuðningskerfi landbúnaðar

Atvinnuvegaráðuneytið hefur birt áfangaskýrsluna "Greining vegna endurskoðunar stuðningskerfis íslensks landbúnaðar". Skýrslan er unnin af ráðgjafarfyrirtækinu Nordic Insights í tengslum við yfirstandandi endurskoðun á starfsumhverfi íslensks landbúnaðar.
Í skýrslunni er núverandi innlent stuðningskerfi rýnt ásamt því norska auk þess sem skoðað er hvaða möguleikar eru til staðar innan regluverks ESB.

Í skýrslunni kemur m.a. eftirfarandi fram:

• Núverandi stuðningskerfi íslensks landbúnaðar er mjög framleiðslu- og búgreinamiðað. Um 85% stuðningsgreiðslna eru eyrnamerktar tilteknum greinum en landgreiðslur, fjárfestingarstuðningur og nýliðunarstuðningur hafa talsvert minna vægi. Skýr tækifæri eru til að einfalda kerfið, draga úr tengingu við einstakar búgreinar og tengja stuðning betur við markmið stjórnvalda s.s. vöxt og verðmætasköpun í matvælaframleiðslu, nýsköpun í landbúnaði, auðveldun nýliðunar og kynslóðaskipta í landbúnaði auk styrkingu stoða dreifðra byggða.
• Eðli stuðnings er mjög mismunandi milli búgreina. Tollvernd vegur þungt í mjólkur-, svína-, kjúklinga- og eggjaframleiðslu en er lítil í sauðfjár- og nautgriparækt. Því þarf að meta hverja búgrein sérstaklega við endurskoðun kerfisins.
  
  
• Skýrslan sýnir að regluverk sameiginlegrar landbúnaðarstefnu ESB veitir mikið svigrúm til innlendrar útfærslu stuðnings. Einnig að ekki sé augljós þörf á undanþágum frá almenna regluverkinu um landbúnaðarstuðning. Heildarstuðningur frá ESB og mótframlög Íslands ráðast af aðildarviðræðum og útfærslu kerfisins hérlendis þar sem heildarstærð landbúnaðarlands mun verða lagt til grundvallar.
  
  
• Við mögulega aðild myndi tollvernd eða markaðsstuðningur gagnvart öðrum ríkjum ESB falla niður, stærri hluti stuðnings tengjast landi eða afmörkuðum aðgerðum og stjórnsýsla stuðningsins breytast. Mesta aðlögunin yrði í þeim greinum sem nú reiða sig mest á hátt innanlandsverð í gegnum tollvernd.  

"Þessi skýrsla mun sannarlega nýtast vel við þá vinnu sem er fram undan," segir Jarþrúður Ásmundsdóttir sem leiðir samningaviðræður um endurskoðun búvörusamninga á vegum atvinnuvegaráðuneytisins. "Skýrslan gefur glögga mynd af þeim mögueikum sem eru í stöðunni til að treysta stoðir íslensks landbúnaðar."
"Stuðningskerfi landbúnaðarins í núverandi mynd er komið til ára sinna og að mörgu leyti barn síns tíma " segir Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra. "Til dæmis liggur nú ljóst fyrir að tengsl ákveðinna greiðslna við skýr markmið og mælanlegan árangur eru ekki alltaf til staðar eða nógu ljós. En það eru greinilega möguleikar á auka umfang innlendrar
framleiðslu með annarri samsetningu stuðnings."

Skýrslan er áfangaskýrsla sem er ætlað að nýtast við yfirstandandi endurskoðun búvörusamninga og jafnframt að greina þá möguleika í starfsumhverfi landbúnaðar sem ESB-aðild fæli í sér. Nordic Insights mun skila lokaskýrslu til atvinnuvegaráðuneytisins síðar á árinu og áherslur í skýrslunni koma til með að taka mið af þeirri niðurstöðu sem þjóðin kemst að 29. ágúst. Í senn er hægt að vinna nánar að sviðsmyndum vegna mögulegrar ESB-aðildar eða nýta stöðumatið og reynslu Noregs og ESB við endurskoðun innlends stuðningskerfis.

Skýrsluna má nálgast hér.