80 jaar Internationaal Gerechtshof: VN-secretaris‑generaal Guterres ontvangen door burgemeester Van Zanen

80 jaar Internationaal Gerechtshof: VN-secretaris-generaal Guterres ontvangen door burgemeester Van Zanen

Vandaag markeert een bijzondere mijlpaal voor Den Haag als internationale stad van vrede en recht: het Internationaal Gerechtshof (ICJ) viert zijn tachtigjarig bestaan. Ter gelegenheid van dit jubileum is de secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres in Nederland. Voorafgaand aan de officiële viering werd hij gisteren (16.45 uur) ontvangen door burgemeester Jan van Zanen in het Oude Stadhuis aan de Dagelijkse Groenmarkt.

Het is bijzonder dat een secretaris-generaal van de VN afzonderlijk door een burgemeester wordt ontvangen. Guterres bezocht het Oude Stadhuis om de stad te bedanken voor tachtig jaar huisvesting van het Internationaal Gerechtshof.

Tijdens het bilaterale gesprek spraken burgemeester Van Zanen en secretaris-generaal Guterres over de bijzondere relatie tussen Den Haag en de Verenigde Naties. De burgemeester onderstreepte dat Den Haag ook in de toekomst een stabiele en betrouwbare gaststad wil blijven voor de Verenigde Naties en de internationale rechtsorde. Hij deed het aanbod dat Den Haag bereid en in staat is om aanvullende VN-organisaties en -bijeenkomsten te huisvesten. Dit kan tevens bijdragen aan de werkgelegenheid in de stad.

'Den Haag is al tachtig jaar het juridisch hart van de VN'

Tijdens de bijeenkomst zei de secretaris-generaal dat hij: "niet op een beter moment in Den Haag had kunnen zijn, omdat we stilstaan bij het tachtigjarig jubileum van het Internationaal Gerechtshof. In onze gezamenlijke inspanningen om het internationale recht te laten zegevieren, vormt dat hof een fundamentele pijler van het internationale rechtssysteem."

Guterres voegde daaraan toe:

"Dit is een moeilijk moment, een moment waarin het internationale recht door velen ter discussie wordt gesteld. Sommigen die een grotere verantwoordelijkheid dragen om zich aan het recht te houden, zijn juist degenen die het ondermijnen. Maar de waarheid is: wetteloosheid brengt chaos, wetteloosheid brengt schulden, wetteloosheid brengt vernietiging. Daarom is het, op dit moment, hier in Den Haag, van groot belang om opnieuw te bevestigen dat het internationale recht leidend is. Om te onderstrepen dat de kracht van het recht moet prevaleren boven het recht van de sterkste."

Burgemeester Van Zanen benadrukte tijdens het gesprek de bijzondere verantwoordelijkheid van Den Haag binnen de internationale rechtsorde: "Den Haag is al tachtig jaar het juridisch hart van de Verenigde Naties. De internationale rechtsorde is een van de belangrijkste verworvenheden van de moderne wereld. Het Internationaal Gerechtshof vormt daarvan het centrum.

Voor Den Haag is de verantwoordelijkheid helder: wij ondersteunen de instellingen en de mensen die hier werken aan het handhaven van het internationaal recht. Wij verwelkomen internationale organisaties en werken als gaststad nauw samen met de Nederlandse overheid om de veiligheid en het functioneren van deze instellingen en hun medewerkers te waarborgen. Deze instellingen bestaan omdat eerdere generaties de prijs begrepen van hun afwezigheid."

Haags handvest voor vrede en veilige gemeenten

Ook werd er gesproken over het gedeelde belang van het verdedigen en versterken van de internationale rechtsorde en internationale samenwerking, in een tijd waarin deze onder toenemende druk staan. Hierbij spelen gemeenten een onmisbare rol, benadrukte de burgemeester, mede vanuit zijn rol als voorzitter van de internationale commissie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Gemeenten zijn de plek waar mondiale vraagstukken het dagelijks leven van inwoners raken. Sterke overheden en instituties op lokaal niveau zijn daarom onmisbaar.

Mede daarom overhandigde burgemeester Van Zanen tijdens het bezoek aan secretaris-generaal Guterres het 'The Hague Charter for Municipal Peace': een Haags handvest voor vrede en veilige steden. Het charter, dat door een grote verscheidenheid aan partners is samengesteld onder coördinatie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de gemeente Den Haag, is aangenomen in oktober 2025 tijdens de algemene vergadering van de wereldvereniging van lokale overheden: United Cities and Local Governments (UCLG).

Internationale stad van Vrede en Recht

Al meer dan een eeuw speelt de stad Den Haag een unieke rol in het bevorderen van het internationale vrede en recht. Sinds de Haagse Vredesconferenties in 1899 en 1907 is de stad uitgegroeid tot een mondiaal centrum van internationale instituties.

Naast het Internationaal Gerechtshof huisvest Den Haag onder meer het Permanent Hof van Arbitrage (PCA), het Internationaal Strafhof (ICC),de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW), Europol, Eurojust en diverse VN-(gerelateerde) organisaties en tribunalen. In totaal zijn ongeveer 500 internationale organisaties in de stad gevestigd, goed voor ruim twintigduizend banen.

Historische setting Oude Stadhuis

Burgemeester Van Zanen ontving de VN-chef in het historische burgemeestersvertrek van het Oude Stadhuis, dat honderden jaren dienstdeed als werkkamer van Haagse burgemeesters. Op het plafond zijn nog altijd de schilderingen uit 1682 van Theodorus van der Schuer te zien, waaronder het Oog der Gerechtigheid en Vrouwe Justitia, welke het belang van de (internationale) rechtsorde onderstrepen.

Voorafgaand aan het gesprek leidde de burgemeester de heer Guterres rond door de Vierschaar (Schepenzaal), de oudste zaal van het voormalig stadhuis, waar vanaf het zeventiende-eeuws schepengestoelte recht werd gesproken.

Tweede ontmoeting tussen beiden

Het was de tweede keer dat burgemeester Van Zanen en secretaris-generaal Guterres elkaar ontmoetten. Op 12 februari 2025 ontving de secretaris-generaal burgemeester Van Zanen in New York op het hoofdkantoor van de Verenigde Naties, toen in diens rol als voorzitter van United Cities and Local Governments (UCLG). Toen spraken zij over het structureel betrekken van lokale en nationale overheden bij VN-besluitvorming.

De secretaris-generaal landde donderdag in Nederland en zal vandaag aanwezig zijn bij het tachtigjarig jubileum van het Internationaal Gerechtshof (ICJ). Op 3 april 1946 kwamen gekozen rechters van het Hof voor het eerst bijeen in het Vredespaleis in Den Haag. Op 18 april 1946 vond de inaugurele zitting van het Internationaal Gerechtshof plaats.

Op vrijdag 17 april om 15.00 uur vindt in de Grote Zaal van Justitie van het Vredespaleis de plechtige zitting ter gelegenheid van het jubileum plaats, in aanwezigheid van onder meer Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander, de voorzitter van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en vertegenwoordigers van de Veiligheidsraad. Ook burgemeester Jan van Zanen zal hierbij aanwezig zijn.