Nieformalne spotkanie ministrów kultury UE w Oulu w Finlandii

Plan wizyty ministry Marty Cienkowskiej w Oulu obejmuje również udział w prezentacji przedstawiającej projekt Oulu2026 jako Europejską Stolicę Kultury, ceremonii otwarcia wystawy Geran-2, będącej wyrazem solidarności z Ukrainą, a także wizytę w Aalto Silo i Oulu Art Muzeum.

Debata o wpływie sztucznej inteligencji na sektory kultury i wolności wypowiedzi artystycznej

Podczas spotkania przedstawiciele ministerstw kultury rozmawiali o najważniejszych wyzwaniach europejskiej polityki kulturalnej, szczególną uwagę poświęcając dwóm tematom. Pierwszy dotyczył potencjalnego wpływu sztucznej inteligencji na sektory kultury i sektory kreatywne w takich aspektach jak m.in. rynek pracy, prawa własności intelektualnej, różnorodność kulturowa i językowa, przejrzystość wykorzystywania utworów, modele licencjonowania, rozwój kompetencji oraz sprawiedliwe wynagradzanie twórców.

Drugim tematem debaty była wolność wypowiedzi artystycznej, często zagrożonej bezpośrednią lub pośrednią cenzurą, także poprzez uzależnienie jej finansowania od warunków politycznych. W tym kontekście podkreślano potrzebę wsparcia i ochrony artystów znajdujących się w sytuacji zagrożenia, a także potrzebę udoskonalenia mechanizmów monitorujących i oceniających stan wolności artystycznej, zarówno w Unii Europejskiej, jak i poza jej granicami.

Polska perspektywa

Podczas debaty ministra Marta Cienkowska podkreśliła, że sztuczna inteligencja i wolność artystyczna są ze sobą ściśle powiązane. Wskazała, że rozwój technologiczny powinien wzmacniać kreatywność przy jednoczesnym poszanowaniu praw i wolności, na których opiera się europejski ekosystem kultury.

Sztuczna inteligencja oferuje znaczące możliwości dla sektora kultury i sektora kreatywnego w szczególności w zakresie archiwizacji, badań, konserwacji i zarządzania treścią. Jednak generatywna sztuczna inteligencja stwarza również bezprecedensowe wyzwania dla twórców, pracowników kultury i przedsiębiorstw kreatywnych. Nasz cel powinien być jasny: innowacja musi iść w parze z odpowiedzialnością i uczciwością - mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego.

Ministra zaznaczyła, że Polska opowiada się za zrównoważonym europejskim podejściem do rozwoju generatywnej AI. Wśród naszych priorytetów znajdują się:

• zapewnienie pełnej przejrzystości w zakresie korzystania z utworów chronionych prawem autorskim w szkoleniach z zakresu sztucznej inteligencji;
• zagwarantowanie, że twórcy otrzymają godziwe uznanie i wynagrodzenie za każdym razem, gdy ich utwory będą wykorzystywane;
• promowanie modeli licencjonowania opartych na świadomej zgodzie i przejrzystości, a nie na domyślnym wykorzystywaniu treści kreatywnych.

Szefowa polskiego resortu kultury zwróciła też uwagę na kwestię ram praw autorskich w odniesieniu do rozwoju sztucznej inteligencji. W tym kontekście kluczowe jest zapewnienie przejrzystości w zakresie korzystania z utworów chronionych prawem autorskim poprzez szkolenia z zakresu sztucznej inteligencji, jak również odpowiednich ram licencyjnych oraz sprawiedliwego i zrównoważonego wynagrodzenia dla posiadaczy tych praw. Decydujące znaczenie będzie miała ocena tego, w jaki sposób istniejące ramy prawne funkcjonują w praktyce i jakie konkretne interwencje mogą być potrzebne w przyszłości.

W odniesieniu do drugiego tematu rozmów ministra Marta Cienkowska wskazała, że wolność artystyczna jest kamieniem węgielnym demokracji i jedną z fundamentalnych wartości Europy.

Nie ma tętniącej życiem kultury europejskiej bez wolności artystycznej. Wolność ekspresji artystycznej to nie tylko wartość kulturowa. Jest ona niezbędnym elementem demokracji, praworządności i wolności wypowiedzi. Artyści muszą móc tworzyć wolni od cenzury, zastraszania i presji politycznej - mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego.

Polska dąży do utrzymania wolności artystycznej na wysokiej pozycji europejskiego programu kulturalnego. Do polskich priorytetów w tym zakresie należą takie kwestie, jak:

• wzmocnienie monitorowania zagrożeń dla wolności artystycznej;
• ulepszenie mechanizmów wsparcia dla zagrożonych artystów;
• wymiana najlepszych praktyk między państwami członkowskimi.

Kierunki polskiej polityki kulturalnej

Podczas spotkania ministra Marta Cienkowska przedstawiła również najważniejsze kierunki i wydarzenia polskiej polityki kulturalnej o znaczeniu europejskim. Jednym z nich jest promocja gier wideo jako multidyscyplinarnych dzieł kultury, pełniących funkcję jednego z najważniejszych ambasadorów współczesnej kultury polskiej. Dlatego Polska planuje jeszcze w tym roku organizację międzynarodowego cyklicznego wydarzenia - Dni Polskich Gier Wideo.

Ministra Marta Cienkowska wskazała także na potrzebę rewizji dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych, koncentrującej się na trzech priorytetach:

• silniejszej ochronie małoletnich w internecie;
• większym znaczeniu profesjonalnych treści medialnych służących interesowi publicznemu w celu przeciwdziałania dezinformacji;
• zapewnieniu równych warunków działania tradycyjnych nadawców i platform cyfrowych na rynku reklamy.

Szefowa polskiego resortu kultury przedstawiła także swoje stanowisko dotyczące przyszłości Europejskich Stolic Kultury - jednej z flagowych inicjatyw UE promujących kulturę jako jedną z fundamentalnych wartości społeczeństwa europejskiego. Wśród proponowanych przez Polskę kierunków zmian znajdują się m.in. zwiększenie wartości Nagrody im. Meliny Mercouri, usprawnienie procesu aplikowania i zasad wyboru miast, zmiany w funkcjonowaniu panelu ekspertów odpowiedzialnego za ocenę wniosków i przygotowania miast do objęcia tytułu ESK, jak również wzmocnienie promocji inicjatywy na poziomie Unii Europejskiej.

W 2029 roku Europejską Stolicą Kultury będzie polskie miasto - Lublin. Już teraz serdecznie zapraszam wszystkich do tego dynamicznie rozwijającego się ośrodka kulturalnego. Jestem przekonana, że rok 2029 będzie doskonałą okazją, aby odkryć jego potencjał i osobiście doświadczyć miejsca tętniącego życiem kulturalnym - podsumowała ministra Marta Cienkowska.

Dowiedz się więcej

» Lublin Europejską Stolicą Kultury 2029

» Dni Polskich Gier Wideo - nowa inicjatywa promująca Polskę na świecie