Επιμνημόσυνος λόγος του Υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας κ. Μιχάλη Δαμιανού στο Ετήσι...

Υπάρχουν ορισμένες στιγμές στην ιστορία που ξεπερνούν τα όρια του χρόνου. Στιγμές, κατά τις οποίες οι πράξεις λίγων ανθρώπων καθορίζουν την πορεία των πολλών και γίνονται φάροι για τις επόμενες γενιές. Είναι οι στιγμές που η συνείδηση, το θάρρος και η αφοσίωση στο καθήκον υπερισχύουν του φόβου και αναδεικνύουν τους πραγματικούς ήρωες.

Τέτοιους ανθρώπους τιμούμε σήμερα.

Τον Αντιναύαρχο Ελευθέριο Χανδρινό και μαζί με αυτόν όλους τους πεσόντες καταδρομείς, που με τη γενναιότητα, την αυταπάρνηση και την αυτοθυσία τους το μαύρο καλοκαίρι του 1974 έγραψαν ένα από τα πιο ένδοξα κεφάλαια της σύγχρονης ιστορίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Τούτο, άλλωστε, αποτελεί την ελάχιστη οφειλή του Κυπριακού Ελληνισμού απέναντι στους ήρωές μας: να συγκεντρωνόμαστε κάθε χρόνο, τέτοια εποχή, σε ιερούς ναούς και εκδηλώσεις μνήμης, για να αποδίδουμε τις πρέπουσες τιμές και να εκφράζουμε τον βαθύ σεβασμό και την ευγνωμοσύνη μας προς τους ίδιους και τις οικογένειές τους.

Ανανεώνουμε, ταυτόχρονα, τη συλλογική μας δέσμευση ότι η θυσία τους δεν θα λησμονηθεί ποτέ. Το παράδειγμά τους θα παραμένει διαχρονική πηγή έμπνευσης, υπενθυμίζοντάς μας πως η ελευθερία, η δημοκρατία και η εθνική αξιοπρέπεια δεν είναι αυτονόητα αγαθά, αλλά κατακτώνται και διαφυλάσσονται με αγώνες, ενότητα και θυσίες.

Κυρίες και κύριοι,

Τον Ιούλιο του 1974, όταν η Κύπρος βρέθηκε αντιμέτωπη με την τραγωδία του προδοτικού Πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής, ο Πλωτάρχης, τότε, Ελευθέριος Χανδρινός κλήθηκε να υπηρετήσει το καθήκον του υπό τις πιο αντίξοες συνθήκες.

Με κυβερνήτη τον ίδιο, το αρματαγωγό «ΛΕΣΒΟΣ» απέπλευσε με αποστολή τη μεταφορά προσωπικού και υλικού προς την Κύπρο. Μετά την ασφαλή αποβίβαση της νέας δύναμης της Ελληνικής Δύναμης Κύπρου (ΕΛΔΥΚ) στην Αμμόχωστο την παραμονή της εισβολής, ο Χανδρινός, μεταφέροντας πλέον τους παλιούς ελδυκάριους, κατευθύνθηκε δυτικά, προς την Ελλάδα.

Η έναρξη της εισβολής το πρωί της 20^ής Ιουλίου βρήκε το «ΛΕΣΒΟΣ» ανοικτά της Πάφου. Ο Χανδρινός, αντιλαμβανόμενος τις εξελίξεις στο πεδίο της μάχης, ενήργησε με ψυχραιμία και αποφασιστικότητα. Αρχικά, βάσει διαταγών που είχε λάβει, αποβίβασε τους παλιούς οπλίτες της ΕΛΔΥΚ στην Πάφο και ακολούθως παρείχε υποστήριξη στις μαχόμενες ελληνικές δυνάμεις στην περιοχή του Μουττάλλου, όπου με κανονιοβολισμούς πέτυχε την εξουδετέρωση του τουρκικού θύλακα.

Ήταν μια πράξη εξαιρετικού θάρρους και υψηλής στρατιωτικής αντίληψης. Μια απόφαση που ελήφθη μέσα σε συνθήκες πολέμου, με πλήρη επίγνωση του κινδύνου και έχοντας ως μοναδικό γνώμονα την υπεράσπιση της Κύπρου και των ανθρώπων της.

Η επιχείρηση αυτή προκάλεσε σημαντικό πλήγμα στους Τούρκους και καταγράφεται ως μία από τις πλέον τολμηρές ενέργειες των πρώτων ημερών της εισβολής. Παράλληλα, συνέβαλε στη δημιουργία σύγχυσης στις τουρκικές δυνάμεις ως προς την κατάσταση που επικρατούσε στην Πάφο, αφού θεώρησαν πως επρόκειτο για την άφιξη μεγάλης αποβατικής δύναμης. Η λανθασμένη αυτή εκτίμηση, σε συνδυασμό με τους επιτυχημένους ελιγμούς αποφυγής του «ΛΕΣΒΟΣ», οδήγησε την τουρκική αεροπορία να βομβαρδίσει τουρκικά πλοία, προκαλώντας σημαντικές απώλειες, μεταξύ των οποίων και τη βύθιση του αντιτορπιλικού «Kocatepe».

Ο Ελευθέριος Χανδρινός δεν αναζήτησε ποτέ τη δόξα. Έπραξε αυτό που επέβαλλε η συνείδησή του και το στρατιωτικό του καθήκον. Και γι' αυτό η ιστορία τον κατέταξε ανάμεσα στις πλέον εμβληματικές μορφές της άμυνας της Κύπρου το 1974. Αποστρατεύτηκε με τον βαθμό του Αντιναυάρχου και απεβίωσε το 1994, σε ηλικία 55 ετών.

Σήμερα όμως τιμούμε και όλους τους καταδρομείς που στις άνισες μάχες της κυπριακής τραγωδίας του 1974 έδωσαν τη ζωή τους για την πατρίδα.

Ως μέλη των επίλεκτων μονάδων της Εθνικής Φρουράς, οι καταδρομείς υπήρξαν η αιχμή του δόρατος της άμυνας της Κύπρου. Κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν έναν αριθμητικά και στρατιωτικά υπέρτερο αντίπαλο, συχνά χωρίς επαρκή μέσα, χωρίς αεροπορική ή άλλη υποστήριξη, αλλά με ακλόνητη πίστη στην αποστολή τους.

Πολέμησαν στα υψώματα, στις ακτές, στις πόλεις και στα χωριά της Κύπρου με απαράμιλλο θάρρος. Είναι εκατοντάδες οι μαρτυρίες πράξεων ανδρείας και σθεναρής αντίστασης στον Λωρόβουνο, τον Κουτσοβέντη, τον Άγιο Ιλαρίωνα, τα Πάναγρα, την Άσπρη Μούττη, το Ύψωμα 1023.

Πολλοί έπεσαν μαχόμενοι. Άλλοι τραυματίστηκαν. Άλλοι αγνοούνται ακόμη. Όλοι όμως άφησαν μια διαχρονική παρακαταθήκη αυταπάρνησης που ξεπερνά τα όρια της εποχής τους.

Η θυσία τους μάς υπενθυμίζει ότι η ιστορία ενός λαού δεν γράφεται μόνο από τις πολιτικές αποφάσεις ή τις διεθνείς εξελίξεις. Γράφεται και από ανθρώπους που, την κρίσιμη ώρα, επιλέγουν να θέσουν το κοινό καλό πάνω από τον ίδιο τους τον εαυτό.

Κυρίες και κύριοι,

Πενήντα δύο χρόνια μετά, οι πληγές της τουρκικής εισβολής παραμένουν ανοικτές.

Η κατοχή συνεχίζεται. Χιλιάδες συμπατριώτες μας εξακολουθούν να στερούνται το δικαίωμα της επιστροφής στις πατρογονικές τους εστίες. Εκκλησίες και μνημεία εξακολουθούν να υφίστανται τη φθορά και την αλλοίωση. Οι οικογένειες των αγνοουμένων συνεχίζουν να αναμένουν απαντήσεις, κουβαλώντας για δεκαετίες το βάρος της αβεβαιότητας.

Παρά τις δυσκολίες, η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει σταθερά προσηλωμένη στον στόχο της επανένωσης της πατρίδας μας, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ), του συμφωνημένου πλαισίου λύσης και των αρχών και αξιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Από την αρχή της διακυβέρνησής του, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης αξιοποιεί κάθε διπλωματική δυνατότητα που προσφέρει η πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική της Κυπριακής Δημοκρατίας με σκοπό την επανεκκίνηση της διαδικασίας επίλυσης του εθνικού μας ζητήματος και την επιστροφή στις απευθείας διαπραγματεύσεις. Η πρόσφατη κινητικότητα στο Κυπριακό και η αυξημένη εμπλοκή της ΕΕ διαμορφώνουν μια δυναμική που οφείλουμε να διαχειριστούμε με σοβαρότητα και υπευθυνότητα, έχοντας πάντοτε επίγνωση ότι η αδιαλλαξία της Τουρκίας εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό εμπόδιο στην επίτευξη προόδου.

Ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη αποτελεί ο πρόσφατος διορισμός Ειδικού Απεσταλμένου της ΕΕ για το Κυπριακό, που επιβεβαιώνει το αυξημένο ευρωπαϊκό ενδιαφέρον για την προώθηση της διαπραγματευτικής διαδικασίας. Η πρωτοβουλία αυτή αντανακλά επίσης τον αναβαθμισμένο διεθνή ρόλο και την αυξημένη αξιοπιστία της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως επιβεβαιώθηκε και κατά την επιτυχημένη Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.

Την ίδια ώρα, στηρίζουμε έμπρακτα τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ, με στόχο τη δημιουργία των προϋποθέσεων για ουσιαστική πρόοδο στο Κυπριακό. Ο κ. Guterres θα βρίσκεται αύριο στην Κύπρο, γεγονός που επίσης καταδεικνύει τη σημασία και την επικαιρότητα των διεργασιών που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

Η σημερινή ημέρα δεν ανήκει μόνο στην ιστορία. Ανήκει και στο μέλλον.

Ανήκει στους νέους μας που καλούνται να γνωρίσουν το παρελθόν του τόπου τους όχι ως μια μακρινή ανάμνηση, αλλά ως πολύτιμη κληρονομιά ευθύνης. Οφείλουμε όλοι να θυμόμαστε ότι πίσω από κάθε ελεύθερο βήμα που κάνουμε σήμερα βρίσκονται άνθρωποι που δεν δίστασαν να θυσιάσουν ακόμη και τη ζωή τους για την ελευθερία και το μέλλον της Κύπρου.

Ο Αντιναύαρχος Ελευθέριος Χανδρινός και οι πεσόντες καταδρομείς μάς δίδαξαν ότι το καθήκον, η ανιδιοτελής προσφορά και η προσήλωση στις διαχρονικές αξίες της ελευθερίας και της δημοκρατίας αποτελούν τη μεγαλύτερη δύναμη ενός λαού.

Η δική μας ευθύνη είναι να φανούμε αντάξιοι της παρακαταθήκης τους, υπηρετώντας με συνέπεια τη διεθνή νομιμότητα, τον διάλογο και την ειρήνη και εργαζόμενοι αδιάκοπα για μια Κύπρο ελεύθερη, επανενωμένη και δημοκρατική, όπως την οραματίστηκαν όσοι αγωνίστηκαν γι' αυτήν.

Αιωνία τους η μνήμη.

(ΓΑ/ΓΣ/ΚΑ)