TU/e - Technische Universiteit Eindhoven
TU/e - Technische Universiteit Eindhoven
06/09/2026 | Press release | Distributed by Public on 06/10/2026 09:12
Werkwijze ‘verantwoorde samenwerkingen’ klaar voor implementatie
Werkwijze 'verantwoorde samenwerkingen' klaar voor implementatie
9 juni 2026
"Alle lof voor de zeer zorgvuldige aanpak van Niek en zijn team. De uitkomst is een zeer gebalanceerde, zorgvuldige en tegelijkertijd 'lean' aanpak."
De TU/e heeft flinke stappen gezet met de realisatie van het plan om gevoelige samenwerkingen te toetsen. De doordachte werkwijze is rond en akkoord. Daarmee kon de werving van leden voor de 'Commissie voor Verantwoorde Samenwerkingen' beginnen, die nu loopt. Een secretaris is al aangesteld.
Andrea Kis.
Werving
De rol van commissiesecretaris, is inmiddels ingevuld door Andrea Kis. Voor de commissieleden zijn profielen opgesteld en de werving loopt. Eerst wordt de voorzitter geworven om samen daarmee de andere leden te zoeken. Het aantrekken van een geschikte voorzitter verloopt helaas minder voorspoedig dan verwacht, waardoor het proces wat vertraging heeft opgelopen. Het doel is nu om de commissievoorzitter voor het einde van het collegejaar aan te trekken en de overige commissieleden zo snel mogelijk daarna.
Daarnaast wordt binnenkort begonnen met het werven en opleiden van de pool mensen die beschikbaar zijn voor Morele Beraden, die een belangrijk element vormen in de werkwijze. Dit betreft uiteindelijk zo'n honderd mensen, maar het proces gaat van start met een pilotgroep van tien tot vijftien. Commissiesecretaris Kis werkt nu onder meer aan de vertaling van de werkwijze naar processen, tools en documentatie die nodig zijn voor een soepele implementatie.
Niek Lopes Cardozo.
De werkwijze
Kwartiermaker emeritus hoogleraar Niek Lopes Cardozo, die de werkwijze met een werkgroep opstelde, hanteerde als uitgangspunten onder meer dat het toetsingsproces zorgvuldig, maar ook efficiënt en eenvoudig moet zijn voor onderzoekers. Daarmee zou het proces per saldo tijdbesparend moeten zijn voor onderzoekers doordat ze niet ieder individueel moeten uitzoeken hoe ze hun project moeten toetsen op compliance en moraliteit. De procedure stelt in hoofdlijn de volgende vragen: zijn er nationale of internationale beperkingen, bijvoorbeeld qua kennisveiligheid, kan de samenwerking gelinkt worden aan systematische ernstige mensenrechtenschendingen, is het duurzaam, en botst de samenwerking met de TU/e CORe values? De toetsing is in principe bedoeld voor alle samenwerkingen van de universiteit, maar de focus ligt bij de start bij onderzoekssamenwerkingen.
Individuele onderzoeker
De werkwijze legt de verantwoordelijkheid voor de toetsing zo laag mogelijk in de organisatie (zie onderaan het flowschema). Dit begint altijd bij de onderzoeker die een samenwerking wil starten. Die doet een eenvoudige online toetsing van enkele minuten, die wordt geaccordeerd door de verantwoordelijke leidinggevende.
Een belangrijk doel hiervan is dat meer bewustzijn ontstaat bij onderzoekers dat ze bij de projectinitiatie ook moeten kijken naar mogelijke gevoeligheden wat betreft het onderwerp en de projectpartners. Het proces zal nauw aansluiten bij de andere, al bestaande verplichte stappen bij projectinitiaties, zodat onderzoekers zich niet hoeven te verdiepen in nieuwe systemen.
Het overgrote deel van de voorstellen zal op dit niveau groen licht krijgen. Wordt echter een risico geconstateerd, of betreft het een samenwerking op basis van een formele overeenkomst, dan schuift de toetsing door naar het faculteitsbestuur (zie het flowschema).
Faculteitsbestuur
Het faculteitsbestuur kan vervolgens aan het bestaande Expertteam (ET) bij General Affairs vragen om een risico-inventarisatie. Is het risico laag, dan kan het project van start. Is het risico middelhoog, dan neemt de principal investigator (PI) het besluit (voor individuele, informele samenwerkingen) of het faculteitsbestuur (voor samenwerkingen op basis van een contract). Bij een hoog risico komen de PI en het FB in gesprek tot een besluit - als het gaat om een individuele samenwerking. Contractgebaseerde samenwerkingen met een hoog risico schuiven qua toetsing door naar de Commissie voor Verantwoorde Samenwerkingen.
Commissie voor Verantwoorde Samenwerkingen en Moreel Beraad
De Commissie kan op verschillende manieren tot een advies komen. Ze kan expertteams inroepen, dialoogsessies organiseren, en het kan de casus voorleggen aan een Moreel Beraad. Dit beraad is een representatieve groep van 10-15 mensen uit de TU/e community, geworven uit een grotere groep die hiervoor een basistraining heeft doorlopen, en deskundig is rondom het onderwerp. Het Moreel Beraad buigt zich over de morele kant van de samenwerking. Het neemt daarbij de belangen van de stakeholders mee in beschouwing. Dit wordt gedaan op basis van kaders die de Commissie aanreikt. Denk daarbij aan de CORe values, algemene academische waarden, mensenrechten, enz.
De Commissie stelt met de uitkomsten vervolgens haar advies aan het CvB op, vergezeld van een impactanalyse van het advies. Het CvB neemt daarna het definitieve besluit over de samenwerking, waarbij nog andere factoren in beschouwing kunnen genomen worden.
Het flowschema van de procedure.
Defensiegerelateerde projecten
Defensiegerelateerde samenwerkingen gaan in principe altijd naar de Commissie voor Verantwoorde Samenwerkingen. De werkwijze zal daarbij iets anders worden, omdat dit een te grote stroom van veelal kleine projecten betreft om voor te leggen aan de Commissie en een Moreel Beraad. Dit moet nog nader bepaald worden.
Bredere taakstelling
De Commissie voor Verantwoorde Samenwerkingen kan, naast de toetsing van samenwerkingen, ook brede adviezen uitbrengen aan het CvB over de manier waarop de universiteit positie inneemt ten opzichte van maatschappelijke kwesties of ontwikkelingen. De maatschappelijke rol van de universiteit is immers veel breder dan alleen de verzameling van samenwerkingen - de universiteit heeft een belangrijke stem in het maatschappelijke debat, zonder politiek stelling te nemen.
Koen Janssen.
"Een uitstekende basis voor de Commissie"
"Het is belangrijk dat we onze samenwerkingen beter tegen het licht gaan houden, maar tegelijk is het belangrijk om voor ogen te houden dat samenwerkingen van vitaal belang zijn voor de universiteit", zegt Koen Janssen, voorzitter van het CvB. "We hebben alle lof voor de zeer zorgvuldige aanpak van Niek en zijn team, die zich zeer breed intern en extern heeft georiënteerd. De uitkomst is een zeer gebalanceerde, zorgvuldige en tegelijkertijd 'lean' aanpak, die een uitstekende basis vormt voor het werk van de Commissie, zonder de organisatie te overbelasten."
Bekijk de intranetpagina over verantwoorde samenwerkingen voor meer informatie.
Mediacontact
Ivo Jongsma
(Spokesperson Board)
Het laatste nieuws
TU/e - Technische Universiteit Eindhoven published this content on June 09, 2026, and is solely responsible for the information contained herein. Distributed via Public Technologies (PUBT), unedited and unaltered, on June 10, 2026 at 15:13 UTC. If you believe the information included in the content is inaccurate or outdated and requires editing or removal, please contact us at [email protected]