Indrukwekkende overwinning van de sociale beweging in Portugal

Bijna een jaar lang probeerde de Portugese rechtse regering haar Pacote laboral ("arbeidspakket") te doen slikken: een pakket maatregelen dat het arbeidsrecht en de sociale zekerheid afbreekt. Na 11 maanden van harde strijd door een brede sociale beweging werd de tekst uiteindelijk verworpen in het parlement.

Tekst geschreven door Benjamin Pestieau, adjunct-algemeen secretaris van de PVDA

Welke plannen had de Portugese regering?

Meer dan 100 artikelen van het arbeidswetboek lagen onder vuur. Enkele concrete voorbeelden maken duidelijk hoe ingrijpend de aanval was. De regering wilde de werkweek verlengen tot 45 uur door de "individuele urenbank", die in 2019 was afgeschaft, weer in te voeren en die de werkdag tot wel twee uur zou verlengen.

De regering wilde ook ontslagen vergemakkelijken: elke werkgever zou een rechter kunnen vragen een onterecht ontslagen werknemer niet opnieuw in dienst te moeten nemen - een recht dat vandaag enkel voorbehouden is voor micro-ondernemingen. Het voorstel zou de onzekerheid op de arbeidsmarkt verder vergroten door tijdelijke contracten mogelijk te maken tot 3 jaar, en zelfs tot 5 jaar voor contracten waarvan de einddatum niet vooraf vastligt.

Verder wilde de regering het gebruik van onderaanneming na collectieve ontslagen vergemakkelijken, door de verplichte wachttijd te halveren van 12 naar 6 maanden.
Ook het stakingsrecht zou worden ingeperkt, met een uitbreiding van de verplichte "minimale dienstverlening".

De vakbondsactiviteiten in bedrijven zonder vakbondsleden zouden worden afgezwakt: vergaderingen hadden alleen nog buiten de werkuren mogen plaatsvinden en de werkgever had vooraf toestemming moeten geven voor het verspreiden of ophangen van vakbondsinformatie.

De regering wilde ook een "Unieke uitkering voor Sociale Bescherming" invoeren, met als doel alle bestaande stelsels van sociale zekerheid en bescherming te vervangen.

Ten slotte waren er nog tal van andere maatregelen die ouderschaps- en borstvoedingsverlof, opleiding en telewerk troffen.

Kortom, het ging om een pakket dat de rechten en levensomstandigheden van werknemers sterk zou verslechteren en de sociale zekerheid zou afbreken ten voordele van de grote bedrijven.

Op de werkvloer, op straat en in het parlement

Deze historische overwinning is het resultaat van een verbeten strijd, aangevoerd door de Portugese Algemene Vakbondsfederatie, de CGTP. Onder leiding van haar secretaris-generaal, Tiago Oliveira, monteur van beroep, organiseerde de beweging voortdurend acties om de hervorming te dwarsbomen.

Er vonden twee grootschalige algemene stakingen plaats, op 11 december 2025 en op 3 juni 2026. Vooral in de industrie en de transportsector was de impact groot.

Ook op straat vonden enorme betogingen plaats, onderander de mars "Luta, caminho da Vitória", strijden en de weg naar de overwinning inslaan, in Lissabon. Ook op de werkvloer werd de strijd gevoerd: het verzet groeide rechtstreeks van onderuit, binnen de bedrijven zelf.

Deze succesvolle campagne werd gevoerd samen met de PCP, de Portugese Communistische Partij, en de andere oppositiepartijen in het Portugese parlement, waar de premier herhaaldelijk ter verantwoording werd geroepen en er steeds vaker tegen de wettekst werd gestemd.

De krachtsverhoudingen die werden opgebouwd op straat en in de bedrijven isoleerde de regering uiteindelijk volledig op 19 juni. Alleen de PSD, de CDS-PP en het Iniciativa Liberal stemden voor de tekst.

"O pacote caiu!" Het pakket is gevallen

Elf maanden later is dit een overwinning van de sociale beweging, die erin geslaagd is de hervorming volledig van de tafel te vegen.

Volgens Paulo Raimundo, algemeen secretaris van de PCP, toont dit resultaat aan dat mobilisatie de enige doeltreffende weg is om rechts beleid tegen te houden. Hij benadrukt dat, ondanks de leugens van de regering en de werkgeversorganisaties, de kracht van de algemene staking, vooral in de industrie, doorslaggevend was om deze terugtrekking van de machthebbers af te dwingen.

Obrigado aan de Portugese werkende klasse voor deze inspirerende overwinning.

• Delen