Controles op medisch ongeschikte ambtenaren blijven uit

De 576.643 langdurig zieken in dit land is nog geen compleet cijfer, er zijn daarnaast ook nog ongeveer 87.000 langdurig zieke ambtenaren. En uit eerder onderzoek bleek reeds dat er ongeveer 15.000 langdurig zieken in het buitenland verblijven. Die omvatten enkel werknemers, zelfstandigen en contractuele ambtenaren, niet de statutaire ambtenaren die met pensioen wegens medische ongeschiktheid gestuurd werden. "Voor hen is er daarnaast momenteel geen kans om terug op de arbeidsmarkt te komen eenmaal de beslissing definitief is", stelt Kamerlid Ellen Samyn die de cijfers opvroeg bij minister Jambon (N-VA).

Statutaire ambtenaren van wie een arts oordeelde dat zij hun specifieke functie niet meer zouden kunnen uitoefenen binnen afzienbare tijd, werden in het verleden veelal met pensioen wegens medische ongeschiktheid gestuurd, die beslissing was daarnaast in principe onherroepelijk. Het is met andere woorden een systeem van langdurige arbeidsongeschiktheid voor statutaire ambtenaren. Om echter een compleet beeld van de langdurig zieken in dit land te krijgen, moeten de ambtenaren die in dit systeem van medisch pensioen zitten nog toegevoegd worden aan de cijfers.

In januari 2025 waren er 87.676 statutaire ambtenaren en in januari 2026 in totaal 86.863 statutaire ambtenaren die een pensioen wegens medische ongeschiktheid ontvingen, daarvan verbleven er in 2025 3.245 en in 2026 3.290 in het buitenland. "Ook bij statutaire ambtenaren zien we een stijging van personen die medisch ongeschikt verklaard zijn en in het buitenland verblijven, deze stijging volgt echter niet dezelfde trend als bij de langdurig zieke werknemers, zelfstandigen en contractuele ambtenaren, waar er een stijging van 58 procent is ten opzichte van 2020, voor de statutaire ambtenaren is dat 'slechts' 14 procent. Bij een diepere analyse van de cijfers merken we op dat veel langdurig zieke ambtenaren in de buurlanden verblijven zoals Frankrijk, Nederland, Duitsland en het Groothertogdom Luxemburg. Het valt echter ook op dat er in januari 2026 maar liefst 722 langdurig zieke ambtenaren in Spanje wonen.

"Iemand die kan en wil werken, moet dat kunnen doen in een reguliere job"

Samyn bevroeg de minister daarnaast ook over controlemechanismen en controles op bijvoorbeeld het verwerven van inkomsten in het buitenland. "Het kan niet de bedoeling zijn dat iemand die in België te ziek bevonden wordt om te werken, naar het buitenland verhuist en daar wel gewoon aan het werk kan om zo een inkomen uit arbeid en een inkomen uit zijn/haar medisch pensioen uit België te combineren. Wat blijkt? Er is geen echte gegevensuitwisseling", reageert Samyn. De minister bevestigde dat er slechts in twee gevallen manuele controles worden uitgevoerd: wanneer er een vermoeden van activiteit in het buitenland is en wanneer er een wijziging van burgerlijke staat is als de betrokkene een supplement gewaarborgd minimum ontvangt. Daarnaast bevestigt minister Jambon zelf dat het slechts enkele controles per maand betreft.

"Dit blijft een problematisch gegeven, wie echt ziek is, moet natuurlijk ongemoeid gelaten worden, maar er zou toch meer controle moeten gebeuren op bijvoorbeeld cumul van inkomens. Iemand die kan en wil werken, moet dat kunnen doen in een reguliere job, ongeacht of de overheid deze persoon met medisch pensioen gestuurd heeft. Als die persoon echter kan werken, moet deze geen extra sponsoring van de sociale zekerheid ontvangen", concludeert Samyn.