Onderzoekers van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) werken samen met onderzoek-supportcollega's aan een ambitieus Europees onderzoeksproject dat innovatieve oplossingen ontwikkelt voor warmteopslag in de gebouwde omgeving.

De wens om positieve impact te maken in de energietransitie staat centraal in het EIC Pathfinder-project van Henk Huinink. Met de TU/e als coördinator van het project in een internationaal consortium met VUB (België), CNR (Italië), R2M (Italië), CIIAE (Spanje) en DLR (Duitsland), komen daar ook veel extra organisatorische verantwoordelijkheden bij. Daarvoor staat projectmanager Bárbara Malheiros opgesteld. Samen zorgen ze voor een goedlopend onderzoeksproject en zouden ze het niet anders willen.

Henk Huinink, professor in Physics of Energy Storage aan de faculteit Applied Physics and Science Education, wil graag bijdragen aan de klimaat- en energietransitie. Samen met collega's besloot hij zich te richten op onderzoek naar materialen en systemen voor de opslag van warmte en energie.

Zo ontstonden het 4TunaTES onderzoeksproject en -consortium waarvoor Huinink en zijn team een EIC Pathfinder-beurs in de wacht sleepten van 2,8 miljoen euro.

EIC-subsidie te pakken krijgen

"Als je een goed idee hebt, moet je ervoor gaan", vertelt Huinink. "De ondersteuning van onze project development officer was cruciaal bij het schrijven van het voorstel."

Een Europees project coördineren

Naast het onderzoek is Huinink ook naar voren gestapt om het project te coördineren. Dat betekent dat alle communicatie met de EU, maar ook met de partners, officieel via hem loopt als eindverantwoordelijke.

We kunnen beide doen waar we goed in zijn.

Bárbara Malheiros, research project manager

"Maar ik delegeer graag de organisatorische kanten van het coördinatorschap. Als de principal investigator (PI, of hoofdonderzoeker, red.) heb ik gewoon echt niet de tijd om alle administratie en communicatie met de EU te doen. Daarom had ik als voorwaarde voor mijn coördinatorschap gesteld dat ik een projectmanager van de TU/e kreeg", vertelt Huinink.

"Dat was best een riskante eis, want het team van projectmanagers (projectmanagement office, red.) werd toen net opgericht, maar het PMO steunde mij en zegde dit toe. Zonder die steun had ik me niet prettig gevoeld in de rol van coördinator, omdat dat niet de rol is die mijzelf het beste ligt."

Projectmanager Bárbara Malheiros, werkzaam bij het Project Management Office van de TU/e, zorgt ervoor dat het project soepel verloopt. "Ik kan Henk volledig laten focussen op het onderzoek, terwijl ik de organisatorische taken op me neem", vertelt Malheiros. "Zo kunnen we beide doen waar we goed in zijn en energie uit halen."

"De materialen waar ik me op richt in mijn onderzoek zijn altijd een combinatie van een gas en een vaste stof. Wanneer het gas zich bindt aan de vaste stof, komt er warmte vrij. Wanneer we het gas willen losmaken van de vaste stof, moeten we warmte toevoegen. Zo slaan we dus warmte op en dat proces is helemaal omkeerbaar. Zolang we het gas en de vaste stof gescheiden houden, kunnen we de energie onbeperkt lang opslaan", legt Henk Huinink uit.

"In dit project kijk ik voor het gas vooral naar water en voor de vaste stof naar verschillende zouten. De basismaterialen hiervoor zijn goed verkrijgbaar, niet giftig en veilig in een leefomgeving van mensen." Belangrijk, want in 4TunaTES wordt vooral gekeken naar oplossingen in woonwijken of delen daarvan voor het verwarmen van woningen.

Flexibiliteit in de oplossing staat centraal

Een van de uitgangspunten in het project is te onderzoeken hoe ze flexibiliteit kunnen inbouwen in het systeem dat ze willen ontwikkelen. Het doel van het project is om een demomodel van een systeem te kunnen laten zien.

Die gewenste flexibiliteit kan op verschillende manieren worden ingebouwd, legt Huinink uit: "We kijken naar flexibiliteit in de gebruikte materialen. De fysische eigenschappen van de materialen bepalen op welke temperaturen de warmte wordt opgeslagen of vrijkomt. Je wilt de samenstelling van de materialen variëren zodat je je gemakkelijk kunt aanpassen aan verschillende toepassingen, zoals het verwarmen van een ruimte of douchen, die om verschillende temperaturen vragen."

"Daarnaast zoeken we flexibiliteit in de vorm van componenten van het warmteopslagsysteem. Daarom verkennen we additive manufacturing (bijvoorbeeld 3D-printen, red.) dat meer flexibiliteit in ontwerp en productie mogelijk maakt. Die vormflexibiliteit maakt het systeem geschikt voor inbouw in kamers van verschillende groottes en vormen. Tot slot willen we flexibiliteit creëren op systeemniveau door bedieningscycli te ontwerpen die kunnen schakelen tussen laden met warmte en elektriciteit."

Afbeelding: 4TunaTES

De organisatie van het project

Het organiseren van alles wat komt kijken bij het project is in handen van Bárbara Malheiros, de projectmanager van 4TunaTES en werkzaam bij het Project Management Office (PMO) binnen Research Support & Valorization.

"In mijn rol zorg ik ervoor dat Henk zich volledig kan richten op het onderzoek zelf en zorg ik voor de rest. Dan kun je denken aan de afstemming met alle consortiumleden, maar ook aan afstemming met de EU over alle aspecten van het project, van planning via rapportages tot en met resultaten delen", licht Malheiros toe.

"Ik nam het project vlak na de start over van een collega. Dat is het voordeel van het feit dat we een heel team met projectmanagers hebben. Daarom kunnen wij de kwaliteit en continuïteit van de support borgen voor de onderzoekers. Bovendien kennen we de regels binnen de TU/e en weten we de weg in de organisatie, wat samenwerken enorm makkelijk maakt."

Partnerwissel

Juist het eerste jaar van het project verliep vrij turbulent. Door onvoorziene omstandigheden moest de enige industriële partner uit het project zich plotseling terugtrekken uit het project. Malheiros: "Op dat moment moesten we snel gaan schakelen. Er liggen namelijk contractuele verplichtingen met de EU vast voor elke partner. Als een partner wegvalt, moet dat met de EU worden afgestemd."

Huinink: "Het was een verdrietig moment voor iedereen in het consortium, maar daaraan zag je wel dat we een goed team bij elkaar hadden gebracht. Er is snel geschakeld en zo vonden we een andere partner bereid om de rol en de financiële en inhoudelijke plichten over te nemen. Zo konden we richting de EU niet alleen een probleem melden, maar ook de oplossing."

Europa staat in de komende jaren voor aanzienlijke uitdagingen met betrekking tot het vermogen om te innoveren, economische groei te behouden, soevereiniteit te behouden en welzijn te waarborgen. Meer dan ooit worden onderwijs, onderzoek en innovatie beschouwd als de belangrijkste succesfactoren voor een toekomstig stabiel en welvarend Europa.

TU/e streeft ernaar bij te dragen aan het succes van Europa door samen te werken met strategische partners in Europa en actief deel te nemen aan het Europese beleidsvorming door feedback te geven en deel te nemen aan relevante discussies.

Daarnaast zal TU/e actief deelnemen aan Europese onderzoeksprogramma's. Door samenwerkingen met toonaangevende academische en industriële partners wil TU/e de veerkracht en concurrentiekracht van de regio en Europa vergroten.

Foto: 4TunaTES

• Al het nieuws over duurzaamheid

• RSS

• Nieuwsoverzicht

• RSS