Bezpieczeństwo dzieci w sieci - prawo, edukacja i wsparcie dla rodzin

- Regulacje i technologie to ważne narzędzia, ale żadne z nich nie zastąpi relacji - ani między dzieckiem a rodzicem, ani między młodym człowiekiem a osobą, która odbierze telefon o każdej porze dnia i nocy. Budowanie bezpieczeństwa w sieci zaczyna się od budowania zaufania. A zaufanie buduje całe środowisko, w którym funkcjonuje młody człowiek - mówi wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski.

W ostatnim czasie Sejm uchwalił ustawę ograniczającą korzystanie z telefonów komórkowych w szkołach podstawowych i przedszkolach. Trwają też prace nad ograniczeniem dostępu małoletnich do mediów społecznościowych oraz treści pornograficznych.

Równolegle Ministerstwo Cyfryzacji wdraża unijne rozporządzenie o usługach cyfrowych (DSA), które zmienia fundamentalne podejście do odpowiedzialności platform: zamiast reagować na problemy po fakcie, muszą im aktywnie zapobiegać - poprzez lepszą ochronę małoletnich użytkowników i szybkie usuwanie nielegalnych treści.

Przepisy wyznaczają ramy, ale to edukacja buduje trwałą odporność. Ministerstwo Cyfryzacji realizuje programy skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców. Wśród działań warto wymienić:

• Cyberlekcje 3.0 - projekt realizowany z NASK, który dostarcza nauczycielom 29 gotowych scenariuszy zajęć dostosowanych do każdego etapu edukacji (od klas I-III do szkół ponadpodstawowych). Tematy obejmują m.in. prywatność, cyberprzemoc, dezinformację i cyfrowy dobrostan. Scenariusze są dostępne bezpłatnie na portalu gov.pl i Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej.
• OSE IT Szkoła - platforma oferująca ponad 200 bezpłatnych kursów online z programowania, bezpieczeństwa i sztucznej inteligencji. Skorzystało z niej już 338 tysięcy użytkowników, realizując łącznie 2,3 miliona szkoleń. Kursy dostępne są poza szkołą, w dowolnym czasie i miejscu, a ukończenie każdego z nich potwierdza imienny certyfikat.
• OSEhero - program, w którym co roku 2 000 nauczycieli przechodzi szkolenie i wdraża inicjatywy dotyczące bezpieczeństwa w swoich szkołach. Stają się lokalnymi przewodnikami po cyfrowym świecie - dla uczniów, innych pedagogów i rodziców.
• Broń się w necie - program realizowany z NASK i ABW w ramach inicjatywy "Włącz szacunek. Wyłącz hejt", łączący projekty edukacyjne i profilaktyczne związane z bezpieczeństwem w sieci.
• Bezpieczni w Sieci - projekt edukacyjny skierowany do nauczycieli i uczniów klas VII-VIII, oferujący bezpłatną platformę z kursami dotyczącymi m.in. prywatności, cyberprzemocy, nielegalnych treści, dezinformacji i cyfrowej higieny.
• Klub Cyfrowych Możliwości - bezpłatne warsztaty dla uczniów klas IV-VIII z zakresu programowania, robotyki, sztucznej inteligencji i bezpieczeństwa w sieci, realizowane przez NASK.
• Szkoła Międzypokoleniowa - program łączący uczniów z seniorami wokół tematu bezpieczeństwa w sieci. Blisko 1 600 szkół przeprowadziło dotychczas 5 500 warsztatów dla ponad 10 000 osób starszych.
• Safer Internet - realizowany od 2005 roku przez NASK i Fundację Dajemy Dzieciom Siłę parasol inicjatyw edukacyjnych na rzecz bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w internecie. W jego ramach prowadzony jest m.in.:
  • pilotaż projektu Cyberbaza - skierowanego do wychowawców i opiekunów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, wyposażającego ich w gotowe materiały dotyczące groomingu, hejtu, dezinformacji i patotreści;
  • corocznie w ramach Safer Internet obchodzony jest też Dzień Bezpiecznego Internetu - wydarzenie przypominające, że internet może być przestrzenią rozwoju i współpracy, o ile korzystamy z niego mądrze i bezpiecznie.

Wszystkie te działania razem tworzą sieć wsparcia, która dociera zarówno do uczniów w klasach, jak i do dorosłych odpowiedzialnych za ich wychowanie.

Edukacja działa długofalowo, ale dzieci potrzebują też ochrony w czasie rzeczywistym. Ministerstwo Cyfryzacji wspiera działania, które pozwalają reagować na zagrożenia natychmiast po ich wykryciu.

Dyżurnet.pl to zespół ekspertów NASK przyjmujący zgłoszenia dotyczące nielegalnych treści w internecie. Eksperci analizują nowe zagrożenia, współpracują ze służbami i portalami społecznościowymi, a każde zgłoszenie uruchamia działania zmierzające do usunięcia niebezpiecznych materiałów. Tylko w 2025 roku Dyżurnet.pl otrzymał ponad 9 000 zgłoszeń dotyczących nielegalnych treści z udziałem dzieci.

Dla dzieci i młodzieży, które potrzebują natychmiastowego wsparcia psychologicznego, działa bezpłatny i anonimowy telefon zaufania 116 111, prowadzony przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę - przez całą dobę, przez telefon, czat i wiadomości online. Ministerstwo Cyfryzacji finansuje kampanię promującą ten numer, kierowaną szczególnie do młodych osób w czasie wakacji, gdy dostęp do szkolnego wsparcia jest ograniczony. W 2025 roku konsultanci 116 111 odebrali blisko 80 000 kontaktów i podjęli ponad 1 400 interwencji w sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia.

Raport COI "Cyfrowe Mosty" i raport NASK "Style Cyfrowego Rodzicielstwa w Polsce" potwierdzają, że skala wyzwania jest duża - ale też, że właściwe narzędzia już działają. Ministerstwo Cyfryzacji będzie kontynuować prace legislacyjne, rozwijać programy edukacyjne i wzmacniać mechanizmy reagowania na zagrożenia. Bo bezpieczeństwo dzieci w internecie nie jest projektem z terminem zakończenia - to ciągły proces, który wymaga stałej obecności i zaangażowania.